2017 

Bunu Kemal yazdi:

Bir süredir yazmak istediğim iş konusu hakkında artık yazabilirim.

Baştan söylemem gerekiyor ki ne umduğunuzu bilmiyorum ama şu anda okumakta olduklarınız, benim 2012–2017 yılları arasında Batı Avustralya’da yaşadığım iş arama süreci, bulduklarım, bulamadıklarım ve tüm bunlara dair öznel (kişisel) değerlendirmelerimdir. Doğal olarak bu görüşler, yaptığım hataları da içeriyor. Aynı yetenek ve özelliklere sahip, farklı bir yapıda (karakterde) olan birisi belki benden çok daha farklı sonuçlar alabilirdi — hatta almıştır bile (aynı şehirde yaşıyor olsak bile).

Artık lafı daha fazla uzatmadan şunlara yanıt vermeye çalışacağım:
Burada iş nasıl aranır?
Hep yaptığım hatalar nelerdi?
Beş yılın sonunda neleri yanlış yaptığımı öğrendim?

Bunlara yanıt ararken bir yandan da kendime şu soruyu soruyorum:

“Nerede bu işler?”

Bir nevi özeleştiri yapmak istiyorum. Belki buraya yazdıktan sonra kendime söz geçirir, yanlışlarımı düzeltmeye başlarım.

İlk soruya yanıt vermeden önce şunu söylemem gerekiyor: Türkiye’de yaşarken “Ya işsiz kalırsam, ne yaparım?” sorusu zaman zaman aklımızdan geçse de, sığınacak bir kapının olduğu düşüncesi insanı bir nebze rahatlatıyor.
“En azından annem/babamın evine giderim.”
“Hiç olmadı, çocukları ve eşimi geçici olarak annesinin yanına bırakırım.”

Bu rahatlığı Türkiye dışında yaşarken hissedemiyorsunuz. “Uçağa atla gel” yaklaşımı da maalesef işe yaramıyor; çünkü geride bir ev dolusu eşya, imzaladığınız kontratlar ve üstlendiğiniz sorumluluklar var.

Tüm bunları nereye bağlamaya çalışıyorum?
İşsiz kalmak, Türkiye’de hissettiğinizden çok daha ağır geliyor.
Yani işsiz kalmamanız gerekiyor ya da geldikten sonra hızlıca para kazanmaya başlamanız gerekiyor. Söylemesi bile bana ağır geliyor ama “ekmek parasını” çıkarmak zorundasınız.

Tamam, şimdi başlayabiliriz:
Avustralya’da, özellikle Batı Avustralya’da iş nasıl aranır?

Avustralya’ya gelmek isteyen ya da bu konuyla ilgilenen hemen herkesin duyduğu www.seek.com.au sitesi, iş ilanlarının yer aldığı en bilinen platform. İş arama konusunda Seek her ne kadar tekel gibi görünse de, Türkiye’nin aksine iş ilanları neredeyse her platformda karşınıza çıkıyor.
Hatta eski usul gazetelerde yayımlanan iş ilanları hâlâ oldukça popüler.

İnternet teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte iş ilanları da bu gelişmeden payını almış durumda. “İş ilanı arama motoru” diyebileceğimiz siteler uzun süredir mevcut. Bunların arasında Avustralya’da indeed.com ilk sıralarda yer alıyor. Son dönemde Amerika için araştırma yaptığımda farklı sitelerle de karşılaştım; ancak bunların çoğu henüz Avustralya’da aktif değil.

Size sadece “Seek’e gir, buradan iş ara” demeyeceğim. Çünkü oradaki ilanların, gerçek iş fırsatlarının çok küçük bir yüzdesini yansıttığına inanıyorum. Bu, sadece bir inanç değil; okuduklarımdan ve öğrendiklerimden süzdüğüm bir sonuç.

Peki gerçek işler nerede?

Burada işler, büyük ölçüde “hidden job market” denilen, yani daha ilana bile çıkmadan iş dünyası içinde doldurulan pozisyonlarda dönüyor. Çoğu zaman insanlar, arkadaş veya tanıdık referansıyla işe alınıyor.

İşte bu alana girmek son derece önemli. Ancak kendi ülkenizde olmamanın verdiği dezavantajla burada iki adım geriden başlıyorsunuz.

Birinci adım: Konuşulan dil ana diliniz değil. Bu yüzden varlığınızı gösterebilmek için İngilizceyi, en azından yapılan esprilere katılabilecek düzeyde konuşabiliyor olmanız gerekiyor.

İkinci adım: Belli bir yaştan sonra göçmen olarak geldiğinizde (ister skilled migrant olun, ister başka bir statüyle gelmiş olun) bildiğiniz ve tanıdığınız tüm iş dünyası Türkiye’de kalmış oluyor.

Bu noktada aklınıza şu soru geliyor:
“E, boşuna mı skill assessment (yetenek değerlendirmesi) yapılıyor?”

Hayır, boşuna değil. Ancak bu değerlendirme, bireysel olarak iş dünyasında sizi doğrudan bir pozisyona taşımıyor maalesef.

Peki iki adım gerideysek ne yapabiliriz?

Yapılacaklar listesi aslında oldukça uzun. Ancak son dönemde dinlediğim bir sesli kitaptan aldığım bir noktayı özetlemek istiyorum. Bu sadece Avustralya için değil, hayatın her alanında geçerli.

Kitapta şöyle diyordu:
“Business network, sizin kaç kişiyi tanıdığınız değil; sizi kaç kişinin tanıdığıdır.”

Bence bu cümleyi bir kez daha okuyun.

Peki, “Nasıl tanıtacağız kendimizi?”

İşte burada çok çaba gerektiren kısım başlıyor. Business network sadece iş konuşulan ortamlardan ibaret değil. O insanların da bir hayatı var ve her yerde karşınıza çıkabilirler. Kendi alanınızdaki profesyonellerin nerelerde vakit geçirdiğini gözlemleyin. Ortak bir hobiniz var mı bakın ya da yeni hobiler edinin. Benim yaptığım gibi akşamları sadece evde oturarak zaman geçirmeyin.

Bir gün mutlaka kendi alanınızdan bir profesyonelle yolunuz kesişecek ve o kişi, size seek.com.au’dan çok daha hızlı kapılar açacaktır.

Bununla birlikte, kendinizi yiyip bitirmeden önce bulunduğunuz şehrin ve eyaletin ekonomisini, işsizlik oranlarını ve çalıştığınız alanın o şehirde ne kadar karşılığı olduğunu da mutlaka göz önünde bulundurun.

CV hazırlama ve iş görüşmeleriyle ilgili web sitelerinde ve eğitimlerde sıkça duyulan ortak cümle şudur:
“Yeteneklerinizde, bilginizde ve becerilerinizde bir sorun yok.”

Sorun genellikle şudur:
Doğru zamanda değilsiniz, doğru yerde değilsiniz ya da her ikisi doğru olsa bile, bireysel olarak henüz hazır değilsiniz.

Buradan kendi hatalarıma geçmek istiyorum.

“Hep yaptığım hatalar nelerdi?”

Son derece profesyonel hazırlanmış bir özgeçmişim olduğunu düşünüyorum. Amerika’da bu işi profesyonelce yapan, hatta bu konuda ders veren biriyle birebir çalıştım ve yüzlerce dolar ödeyerek CV’mi güncelledim. CV yazma kurslarına katıldım, kitaplar okudum — sayısını bile hatırlamıyorum.

Bir görüşmemizde “Her işe ayrı bir CV mi hazırlamam gerekir?” diye sormuştum. Aldığım yanıt şuydu:
“CV senin deneyimlerini anlatır; büyük kısmı aynı kalmalı, sadece küçük dokunuşlar yapabilirsin.”

Ben de o günden beri aynı CV ile başvurular yapıyorum.

Dün gece Perth’te, Türkiye’deki deneyimimle birebir örtüşen iki pozisyona başvurdum. Sabah iş saatleri başladıktan birkaç saat sonra iki e-posta geldi. Tahmin edebileceğiniz gibi:
“Üzgünüz, daha uygun bir adayla devam ediyoruz.”

Benim buradaki hatam ne mi?
Bu e-postaları 12 saattir silmemiş olmam ve her gördüğümde bunu kişisel algılayıp gurur yapmam. Yapmıyorum diyen varsa beri gelsin.

Doğru olan, o e-postaları anında silip bir sonraki ilana bakmak.

Öte yandan Batı Avustralya’da işsizlik oranı şu anda ülkenin en yükseği: %6.5. Madencilik sektöründeki patlamanın 5–6 yıl önce sona erdiği ve bunun ekonomiyi doğrudan etkilediği her analizde yazıyor. IT alanındaki sınırlı işler ise ya outsource ediliyor ya da ucuz iş gücüyle dolduruluyor. Bu nedenle 457 çalışma vizesinin iptal edilmesi de tesadüf değil.

Benim ikinci büyük hatam ise bu ekonomik gerçekleri yıllarca görmezden gelmiş olmam.

Tüm bu deneyimlerden sonra şunu söyleyebilirim:
Her şeye gerçekten sıfırdan başlıyorsunuz.

Amerika, yeni ülke, yeni hayat, yeni iş derken dönüp kendime tekrar tekrar soruyorum: “Gözden kaçırdığım bir şey var mı?”
Zorlukları azaltmak için uzaktan iş bulmayı, en azından bir teklif alıp öyle gitmeyi planlıyorum ama galiba başkalarına verdiğim tavsiyeleri kendim unutuyorum.

İş konusunda yazacaklarım henüz bitmedi ama bu seferlik yeterince uzattım sanırım. Kısa tecrübelerimi paylaşmaya çalıştım.